Од Љубљана, Валентина Ѓоргиевска Парго
Министри, регулатори, инвеститори и претставници на приватниот сектор од цела Југоисточна и Источна Европа се собраа во Љубљана на 3-та конференција за унапредување на инвестициите во обновливи извори, организирана од Секретаријатот на Енергетската заедница и Владата на Словенија, за да ги поттикнат инвестициите во обновливи извори и да го унапредат преминот на регионот кон чисти, меѓусебно поврзани енергетски системи.
На дводневната конференција, на 20 и 21 ноември 2025 година, во хотелот “Интерконтинентал”, се слушнаа навистина јасни и моќни објаснувачки говори за енергетската транзиција на Европа, која се потпира на подлабока регионална соработка и интеграција на пазарот – забрзување на воведувањето на обновливи извори, а воедно и градење доверба во системите за чиста енергија.
Бидејќи инвестициите беа во центар на темата, еден од поголемите заклучоци беше дека гаранциите за потекло би можеле да ја поттикнат интеграцијата на зелената енергија во Европа. Како што CBAM се приближува кон имплементација, конференцијата во Љубљана ги истакна пазарните алатки и партнерства за забрзување на интеграцијата на чиста енергија со ЕУ.
Договорните страни на Енергетската заедница напредуваат во забрзана интеграција со пазарот на електрична енергија на ЕУ – процес кој, благодарение на рамката на Енергетската заедница, со оглед на тоа што поврзувањето на пазарот е при крај, може да се постигне дури и пред полноправното членство во ЕУ, што е клучно за нашата земја.
Проширувањето на обновливите извори на енергија е од централно значење, овозможувајќи им на земјите да се усогласат со целите на политиката на ЕУ и да ја забрзаат декарбонизацијата.
Според Следењето на подготвеноста на CBAM за 2025 година на Секретаријатот на Енергетската заедница, обновливата енергија (со исклучок на големите хидроелектрани) се зголеми за повеќе од 50% од 2020 година – достигнувајќи 5,1 GW, поттикната во голема мера од владини шеми за поддршка.
Иако ова е значаен успех, континуираниот напредок сепак ќе зависи од способноста на договорните страни да го искористат овој момент и да направат напори надвор од владината поддршка за целосно исполнување на амбициозните цели за 2030 година, утврдени во нивните Национални планови за енергија и клима (NECP) и да постигнат јаглеродна неутралност до 2050 година.
Но, во исто време, како што започнува дефинитивната фаза на CBAM на 1 јануари 2026 година, се појавуваат неизвесности за инвеститорите во обновлива енергија. Оттука, учесниците дискутираа за конкретни мерки за забрзување на преминот кон инвестиции во обновливи извори ориентирани кон пазарот, зајакнувајќи го кредибилитетот на секторот и долгорочната финансиска стабилност. Дијалогот за поврзување ги собра производителите на обновливи извори и корпоративните купувачи, што го одразува растечкиот интерес на приватниот сектор за долгорочни договори за купување електрична енергија (PPA) за зголемување на инвестициите и довербата на пазарот.
-Гаранциите за потекло се компас што ги води пазарите на Енергетската заедница кон иднината на чиста енергија на ЕУ.Тие ја претвораат транспарентноста во доверба, а довербата во инвестиции, овозможувајќи им на регионалните производители пристап до нови пазари, привлекување финансирање и градење доверба во енергетската транзиција, истакна во својот говор директорот на Секретаријатот на Енергетската заедница (со седиште во Виена), господинот Артур Лорковски.
Во тек се постојани напори за воспоставување рамка за меѓусебно признавање со ЕУ, во тесна координација со Европската комисија и Здружението на тела за издавање (AIB), за да се овозможи прекугранична трговија со обновлива електрична енергија.
Меѓу бројните панелисти и говорници, суштинско и целосно излагање во првиот ден имаше господинот Благој Стојевски, раководител на оддел Енергетска политика во ЕВН Македонија, кој ги образложи можностите и ја претстави сликатата на енергетиката во нашата земја.
Публицитет.мк
