Американската уметница Естер Бејкер го збогати МОТ 2025 со своето присуство и перформанс. Станува збор за позната креативка која со своја мисија поместува граници, а, која овој пат одушеви со маестралниот перформанс “Врба” изведен со нашата позната кореографка Искра Шукарова.
*За прв пат сте овде, Градот Скопје Ве нагости како една добредојдена светска квалитетна уметница и тренер. Добредојдовте! Какви се Вашите први импресии?
– Скопје е прекрасен град, почнувајќи од дрвјата во паркот до графитите на ѕидовите. Планините што го опкружуваат градот се исто така прекрасни. Има многу кул кафулиња и одлични ресторани. Има толку многу музеи и историски места. Луѓето споделија со мене настани од историјата, вклучувајќи го земјотресот што го запре часовникот на старата Железничка станица, па сè до односите меѓу Албанците, Македонците и Ромите. Исто така, сум воодушевена од тоа што сите што сум ги сретнав течно зборуваат англиски. А, имам неверојатна домаќинка, Искра, која навистина е толку дарежлива и прекрасна, но и толку неверојатна организаторка. Покрај тоа, нашата соработка се чувствува како да е вистинско течение на река од грижа и инспирација!
*Повеќе од една недела сте во Скопје и одржавте две работилници. За кого беа наменети тие?
-Работилниците беа организирани од Искра и центарот “Јадро”, каде што работевме со уметници, активисти, писатели, музичари, танчери и терапевти. Искра и јас ги водевме работилниците, разменувајќи си различни идеи за тоа како да се создадат отелотворени перформанси, инсталации и импровизации. Мојата работа исто така црпи од изведувачката уметност и како да се создадат радикални простори на доверба, каде што уметниците можат да преземат ризици. Сакавме да создадеме заедница за играње, уживање и поврзување едни со други и со природата.
*Забележавме уште веднаш дека Вие сте уметница која никогаш не ја изгубила врската ни со природата, подеднакво како и врската со сцената. Меѓудругото и практикувате и самата јога, но и дава часови по јога. Што најмногу ви помогна да сфатите дека сцената и природата се едно исто, и дека и природата знае да стане уметничка сцена, а сцената пак е чист одраз на природата.
– Како дете пораснав планинарејќи во планините на Колорадо, САД. Јас сум дете на биолози, а природата беше мојата црква. Отсекогаш ја сфаќав природата како место за лекување и вежбање. Така бев поврзана со природата во мојот живот, но како изведувач во последните 10 години почнав да создавам одговорни перформанси поспецифични за локацијата и прилагодени за локацијата, кои коментираа за природата, но исто така и за пластифицирањето на нашите култури во однос на консумирањето и загадувањето. Така ја користам мојата уметност како платформа за коментирање на општествените прашања. Значи, мојата работа е сконцентрирана на климатската правда и природата како место од кое може да се учи. За нашиот настап се фокусиравме на врбата. Јас сум љубител на дрвјата и учам од дрвото како да се вкоренувам во земјата за да можам потоа да ги испружам гранките кон небото.
* “Врба” е Вашиот перформанс со врвната кореографка Искра Шукарова.
-Перформансот вклучува видео што го снимив од врбите во Филаделфија покрај реката Делавер/Ленапе Сипу (домородното име на реката), како и врбите во Скопско. Ова видео е проектирано преку ѕидот во “Јадро”, каде што почнува делото. Исто така, собрав многу гранки од дрвја од Градскиот парк во Скопје бидејќи сакав да создадам инсталација што ќе го внесе надворешното внатре. Ова е нешто што Искра и јас го дискутиравме уште од самиот почеток. Постојат звуци од природата, како и музика што секој од нас ја создава за врбата. Танцуваме со дрвјата и едни со други. Исто така, работиме на нашите семејни лози и корени, бидејќи моите се латвиски, полски и германски. Мојот прапрадедо ја напушти Рига поради прогон како Евреин и мигрирал во Балтимор. Ја дискутирам оваа приказна во еден дел од делото. Крајот е почит кон ритуалот на смртта и преродбата, додека палиме свеќи околу нашите тела, а Фросина и Иво создаваат музика во живо што е медитативна за нас, а вибрациите на звуците ќе одекнуваат во публиката.
*За уметница од Ваш калибар ова гостување е само пренесување на дел од вашето вашето богато искуство, или можеби и шанса да се научи нешто повеќе?
– Секогаш учам од луѓето со кои работам и од местото на кое се наоѓам. Тоа е исто така трансфер на моето отелотворено искуство како 50-годишна танчерка и изведувачка уметница. Инспирирана сум од секој од луѓето со кои работам. Искра и јас наизменично споделуваме, водиме и слушаме, се инспирираме една од друга и ова е богато, затоа што пронајдовме вистински тек заедно напред- назад како река на меѓукултурна интердисциплинарна размена. Претходно работевме заедно со Меѓународниот интердисциплинарен конзорциум на уметници, но ова беше прв пат да работиме во овој контекст.
* Сте слушнале за македонската култура и традиција и пред да дојдете овде или досега не? Во неколку зборови што ви остави во најсилен впечаток?
-Отвореноста на постарите уметници со кои работевме во “Јадро”, како и на помладите танчери од МБУЦ Илија Николовски – Луј, имаше многу талент и срце во тоа. Имаше вистинска отвореност за испробување нови идеи, како и за “течење” на нови начини. Исто така, навистина ми се допадна да учам повеќе за македонските знаковни и народни танци. Би сакала да научам повеќе за ова. Пеењето е толку моќно и го чувствувам во срцето. Знаев многу малку за македонскита култура пред да дојдам тука.
* И до следната наша средба и поопширен разговор, за крај кажете ни нешто за себе, но и кои се најважните проекти и карактеристики кои Ве опишуваат и се врзуваат за Вас.
-Она што е во прашање во мојата работа е способноста луѓето да живеат заедно похармонично едни со други и со Земјата; можноста за корисни и реципротни односи што ги премостуваат културите, економиите и екологиите; да се забавуваат повеќе и да имаат повеќе разум. Она што го видов од мојата работа досега е дека зближувањето на луѓето да играат, ко-креираат и споделуваат со публиката создава прекрасен ефект на бранување – поттикнувајќи нови, неверојатни односи што продолжуваат и по завршувањето на проектот. Работата што ја работам работи стратешки против моќни историски и глобални сили што си нанесуваат штета едни на други и на нашата животна средина. Мојата практика е базирана на место, интерсекционална и антиавторитарна. Се ангажирам во еколошката правда, деколонизацијата и антирасизмот преку отелотворен пристап. Ги собирам луѓето заедно за да истражуваат преминување на границите во уметничката пракса. Добра сум во идентификувањето на силните страни на луѓето и во охрабрувањето да се впуштат во создавање дела што се колаборативни и нехиерархиски; создавајќи инклузивни простори за интердисциплинарно творештво. И на крај, благодарност до финансиерите кои создаваат простор за оваа меѓукултурна размена. Овој проект е поддржан од Програмата за истражување на движењето GPS/Глобална пракса за споделување, со финансирање од Фондот за меѓусебно разбирање.
Валентина Ѓоргиевска Парго
Публицитет.мк
