Синоќа, со доделувањето на наградите , заврши 69. издание на Меѓународниот филмски фестивал Сан Себастијан , кој се одржува во истоимениот град на северот на Шпанија. Се работи за еден од најстарите европски филмски фестивали кој започна на 21. септември 1953 година . Годинешното 69. Издание на фестивалот започна на 17 а заврши на 25 .септември.
Иако првично беше наменет да им оддаде почит на филмовите на шпански јазик, филмовите на други јазици беа вклучени во програмата на фестивалот во 1955 година, кога фестивалот беше специјализиран за филмови во боја. Меѓународната федерација на филмски продуценти (ФИАПФ) го призна како фестивал од А категорија од 1957 година, со исклучок на периодот 1980–1984 година, кога не беа доделени големи награди.
На овој фестивал за првпат со свој филм настапи Роман Полански,а фестивалот им помогна да ја унапредат својата кариера неколку познати режисери како Френсис Форд Копола, Бонг Џун – хо и Педро Алмодовар а на овој фестивал ја имаше својата меѓународна премиера и филмот „Вртоглавица“на Алфред Хичкок кој бил присутен на фестивалот.
И овој фестивал како и многу други има неколку програми.Во главната натпреварувачка програма се натпреваруваат фимови за главната награда на фестивалот „Златна школка“ како и за останатите награди кои ги доделува специјално жири.Според прописите на ФИАПФ , во конкуренција влегуваат нови филмски остварувања кои не биле прикажани на други фестивали. Во овој избор можат да бидат вклучени и филмови кои се прикажуваат надвор од конкуренција.
Оваа година во трката по главната награда се најдоа 16 филмови. Главна карактеристика на годинешната селекција е големиот број на жени режисери.
Франција и домаќинот ,Шпанија беа застапени со по три филма и со уште по една копродукција, Кина беше застапена со два филма а со по еден филм беа застапени Данска, Аргентина, Романија,Англија, Чиле…
Меѓу најпознатите имиња на годинешниот фестивал беа францускиот режисер Лоран Канте со филмот „Артур Рамбо“,остар приказ на последиците од токсичните пораки излеани преку социјалните медиуми и британскиот филмски творец Теренс Дејвис со филмот „Благослов“, чуствителен филм кој е фокусиран на човек кој сака да успее во извртениот свет.
Во натпреварот учествуваа и режисерката Лусил Хаџихалиловиќ која токму на овој фестивал пред шест години ја освои Специјалната награда на жирито за нејзиниот втор филм „Еволуција“, а оваа година се натпреваруваше со англиско францускиот филм„Ервиг“кој преставува приказна за една девојка со ледени заби која никогаш не го напушта својот стан кој е со затворени прозорци.
Француската режисерка Клер Симон на фестивалот се престави со својот најнов филм „Сакам да зборувам за Дурас“кој говори за интензивната врска помеѓу зрелата писателка Маргарита Дурас и Јан Андреа.
На фестивалот учествуваше и дебитантката Алина Григоре од Романија со филмот „Сина месечина“кој преставува напната драма за една млада жена која се обидува да го спречи насилствотошто се случува во нејзиниот дом.
Како дебитант оваа година се престави и режисерката од Данска, Теа Линдебург, со филмот „Како на небото“кој говори за ненадејното полнолетсво а кој е снимен според книжевното класично дело на Мари Бренгедал.
Меѓу филмовите се најде и копродукцијата помеѓу САД, Чиле и Шпанија – „Сон за треска“ на режисерката Клаудиа Љоса која во 2008 година ја освои Златната мечка во Берлин за филмот „Млекото на мазгата“.Нејзинот најнов филм преставува крими драма и говори за мајчинството а е снимен според истоимената книга на Саманта Швеблин.
Аргентинската режисерка Инес Барануево се натпреваруваше со нејзиниот четврти филм „Камила вечерва излегува“.
Кина оваа година се престави со два филма :трилерот „Пожар на рамнината“во режија на Џанг Џи и „Една секунда“ на познатиот режисер Занг Зимоу со кој беше отворен годинешниот фестивал во Сан Себастијан.
Филмот ја раскажува приказната за еден човек кој избегал од една фарма –затвор, за време на Културната револуција.Интересно е да се спомене дека филмот бил избран во натпреварувачката програма на 69. Меѓународен филмски фестивал во Берлин во 2019 година, но бил повлечен непосредно пред прикажувањето со официјално објаснување дека филмот е повлечен заради технички потешкотии за време на пост- продукцијата, но критичарите се сомневаат дека причината е политички мотивирана цензура.
Жирито кое имаше за задача да ги оценува филмовите од напреварувачката програма работаше во состав:Деа Кулумбегашвили од Грузија , како председател и членовите: Одри Диван од Франција, Маите Алберди од Чиле, Суси Санчез од Шпанија и Тед Хоуп од САД .
И останатите програмски целини донесоа голем број на интересни и квалитетни филмови. Така , во програмата „Надвор од конкуренција“ беа прикажани пет шпански филмови од најновата продуција меѓу кои и најновите филмови на режисерите :Карлос Саура, Алехандро Аменебар и Педро Алмодовар.
Програмата „Латински хоризонти“ која е натреварувачка, донесе 10 филмови кои се натпреваруваа за наградата „Хоризонти“.Наградата ги промовира играните филмови произведени целосно или делумно во Латинска Америка, во режија на филмаџии со латинско потекло, или чија рамка или тема се латино заедници од остатокот од светот.
Мошне интересна е програмата „Бисери“ во чии рамки се прикажуваат играни филмови кои предходно не биле прикажани во Шпанија а кои добиле високи оценки од критиката или биле наградени на други меѓународни фестивали.во оваа програмска целина беа прикажани 17 филмови.
„Нови режисери“ е натпреварувачка програма на првите или вторите играни филмови на младите режисери, необјавени или кои се објавени само во нивната земја на производство и продуцирани во последната година. Во оваа програма се натпреваруваа 13 филмови меѓу кои и филмот од Словенија „Авантура“ на режисерот Дарко Синко.
Во натпреварувачката програма „Забалтеги – Табакалера“ беа селектирани 18 филмови.Во оваа програмска целина се селектираат филмови со нови погледи и форми.
Во рамките на фестивалот се доделуваат и почесните награди „Доностија“.Наградата е востановена во 1986 година од тогашниот директор на фестивалот Диего Галин со цел да ги привлече големите филмски ѕвезди на фестивалот со цел да се прошири интересот за фестивалот кај публиката и медиумите.
Прв добитник на оваа награда требало да биде американскиот актер Џек Лемон но заради зафатеност тој не можел да дојде на фестивалот . Него го заменил не помалку познатот Грегори Пек
Оваа година во клубот на добитницие на оваа награда влегоа француската актерка , оскаровката, Марион Котијар и американскиот актер Џони Деп.
И на крајот , збор два и за добитниците на годинешните награди кои беа доделени синоќа на свечената церемонија на која присуствуваа познати актери и филмаџии со примена на сите пропишани мерки од Ковид пандемијата.
Оваа година, што се однесува до наградите , ќе остане запаметена во историјата на овој фестивал. Имено, скоро сите награди на стручното жири отидоа во рацете на женски филмаџивки.Но, да почнеме по ред:
Главната нагрда „Златна школка„ за најдобар филм ја освои романскиот филм „СИНА МЕСЕЧИНА“ на дебитантката Алина Григоре.
Филмот го следи психолошкото патување на една млада жена до нејзиниот процес на дехуманизација. Ирина се бори да постигне високо образование и да избега од насилството на нејзиното дисфункционално семејство. Двосмисленото сексуално искуство со еден уметник ќе ја поттикне нејзината намера да се бори против насилството во нејзиното семејство…
Специјалната награда на жирито ја освои филмот „ЕРВИГ“ на режисерката Лусил Хаџихалиловиќ . Филмот преставува англиско, француско , белгиска копродукција.
Наградата „Сребрена школка“ за најдобар режисер и припадна на дебитантката ТЕА ЛИНДЕРБУРГ од Данска за филмот „Како на небото“.
Наградата „Сребрена школка“ за најдобра улога (се доделува само една награда и за машка и за женска улога, како на фестивалот во Берлин), ја споделија две актерки:
ФЛОРА ОФЕЛИЈА ХОФМАН ЛИНДАЛ, за улогата во данскиот филм „Како на небото“ и
ЏЕСИКА ЧЕСТЕЈН за улогата во филмот „Очите на Тами Феј“ на режисерот Мајкл Шоуалтер.
Наградата „Сребрена школка“ за најдобра споредна улога и’ припадна на екипата на актери од шпанскиот филм „Кој не’ запира“ на режисерот Аонас Труеба.
Наградата за најдобро сценарио ја освои ТЕРЕНС ДЕЈВИС за сценариото на англискиот филм „Благослов“ кој го потпишува и како режисер.
Дури и наградата за најдобар кинематографер, жирито одлучи, да и’ припадне на жена. Наградата ја освои КЛЕР МАТЕН за францускиот филм „Тајно“ во режија на Тиери де Перети.
За најдобар млад режисер беше прогласена русинката ЛЕНА ЛАНСКИЏ за режијата на филмот „Несакано“.
За најдобар филм во програмата „Латински хоризонти“е прогласен филмот „ОГНЕНА НОЌ“на режисерката Татјана Хуезо. Филмот преставува копродукција помеѓу Мексико, Германија, Бразил, и Катар.
Во програмскиот сегмент „Забалтеги“ победи францускиот филм „ВИТЕЛ“ на режисерот Гаспар Ное.
Според гласовите на публиката , најдобар филм на годинешниот фестивал во Сан Себастијан е францускиот филм „МАЛЕЧКАТА МАЈКА“ на режисерката Селин Скиама, кој беше прикажан во програмата „Бисери“.
Пишува: Ѓоко Симјаноски, Публицитет.мк
